Excel formülleri için promptlar
Formül yazdırmak, hata düzeltmek, veri temizlemek ve özet tablo planlamak için Excel promptları ve Türkçe işlev adları.
Excel’de çoğu zaman ne istediğini bilirsin ama formülünü bilmezsin. Yapay zekâ tam burada işe yarar: isteğini düz cümleyle yazarsın, o formüle çevirir.
Tek şart, tablonu görmediğini unutmamak. Sütun harflerini, bir örnek satırı ve Excel’inin dilini yazmazsan çalışmayan bir formül alırsın.
Önce dil ve ayırıcı
Türkçe Excel’de işlev adları Türkçedir: VLOOKUP yerine DÜŞEYARA, IF yerine EĞER yazılır. İngilizce yazılmış bir formülü Türkçe Excel’e yapıştırırsan #AD? hatası alırsın.
İkinci fark ayırıcıdır. Türkçe bölge ayarlarında bağımsız değişkenler virgülle değil noktalı virgülle ayrılır, çünkü virgül ondalık işareti olarak kullanılır. İnternette gördüğün =IF(A2>10,"Evet","Hayır") formülü sende =EĞER(A2>10;"Evet";"Hayır") olur.
Bu yüzden her prompt’un başına şunu ekle: “Türkçe Excel kullanıyorum, ayırıcı noktalı virgül.”
En çok kullanılan formüller
Aşağıdaki adlar Microsoft’un Türkçe işlev listesindeki adlardır. Örnekler Türkçe Excel’e göre yazıldı.
| Türkçe | İngilizce | Ne yapar | Örnek |
|---|---|---|---|
| TOPLA | SUM | Sayıları toplar | =TOPLA(B2:B50) |
| ORTALAMA | AVERAGE | Ortalamayı verir | =ORTALAMA(B2:B50) |
| EĞER | IF | Koşula göre iki sonuçtan birini verir | =EĞER(C2>=50;"Geçti";"Kaldı") |
| EĞERSAY | COUNTIF | Koşula uyan hücreleri sayar | =EĞERSAY(A2:A50;"Ankara") |
| ÇOKETOPLA | SUMIFS | Birden çok koşula uyanları toplar | =ÇOKETOPLA(C2:C50;A2:A50;"Ankara";B2:B50;"Ocak") |
| DÜŞEYARA | VLOOKUP | Tablonun ilk sütununda arar, aynı satırdan değer getirir | =DÜŞEYARA(E2;A2:C50;3;YANLIŞ) |
| ÇAPRAZARA | XLOOKUP | Bir aralıkta arar, başka bir aralıktan karşılığını getirir | =ÇAPRAZARA(E2;A2:A50;C2:C50) |
| İNDİS + KAÇINCI | INDEX + MATCH | KAÇINCI sırayı bulur, İNDİS o sıradaki değeri getirir | =İNDİS(C2:C50;KAÇINCI(E2;A2:A50;0)) |
| EĞERHATA | IFERROR | Formül hata verirse yerine senin yazdığını gösterir | =EĞERHATA(B2/C2;0) |
| BİRLEŞTİR | CONCATENATE | Metinleri art arda ekler | =BİRLEŞTİR(A2;" ";B2) |
| METİNBİRLEŞTİR | TEXTJOIN | Metinleri araya bir ayırıcı koyarak birleştirir | =METİNBİRLEŞTİR(", ";DOĞRU;A2:A10) |
| SOLDAN | LEFT | Metnin başından karakter alır | =SOLDAN(A2;3) |
| SAĞDAN | RIGHT | Metnin sonundan karakter alır | =SAĞDAN(A2;4) |
| KIRP | TRIM | Fazla boşlukları siler | =KIRP(A2) |
| BUGÜN | TODAY | Bugünün tarihini verir | =BUGÜN()-A2 |
ÇAPRAZARA ve METİNBİRLEŞTİR eski Excel sürümlerinde bulunmaz. Dosyayı eski sürüm kullanan biriyle paylaşacaksan bunu prompt’ta söyle, model DÜŞEYARA ya da İNDİS ile KAÇINCI kullanan bir formül yazsın.
Düz anlatımdan formül yazdırmak
Türkçe Excel kullanıyorum, ayırıcı noktalı virgül. Sürümüm: [SÜRÜM].
Tablom [SAYFA ADI] sayfasında, başlıklar 1. satırda, veri 2. satırdan
[SON SATIR] satırına kadar.
Sütunlar: A = [NE VAR], B = [NE VAR], C = [NE VAR].
Örnek satır: A2 = [DEĞER], B2 = [DEĞER], C2 = [DEĞER].
İstediğim: [DÜZ CÜMLEYLE NE HESAPLANACAK].
Formülü hangi hücreye yazacağımı söyle, formülü ver ve her parçasının
ne yaptığını birer cümleyle açıkla. Örnek satırım için hangi sonucu
vermesi gerektiğini de yaz ki kontrol edebileyim.Örnek satır küçük bir ayrıntı gibi görünür ama modelin tarihin metin mi tarih mi, sayının metin mi sayı mı olduğunu anlamasını sağlar.
Anlamadığın bir formülü açıklatmak
Devraldığım bir dosyada şu formül var ve ne yaptığını anlamıyorum:
[FORMÜL]
Formülün bulunduğu hücre: [HÜCRE]. İlgili sütunlarda şunlar var: [SÜTUNLAR].
Formülü içten dışa doğru, adım adım açıkla. Her işlevin ne aldığını
ve ne döndürdüğünü yaz. Sonunda formülün tamamını tek cümleyle özetle
ve daha sade yazılabiliyorsa göster.Formül hatasını düzelttirmek
#YOK aranan değerin bulunamadığını, #DEĞER! ise formüle yanlış türde bir veri girdiğini gösterir. Modele hem formülü hem veriyi göster.
Türkçe Excel kullanıyorum. Şu formül [HATA, ÖRNEĞİN #YOK YA DA #DEĞER!]
hatası veriyor: [FORMÜL]
Formül [HÜCRE] hücresinde. Aradığım değer: [DEĞER VE HÜCRESİ].
Arama yaptığım aralıktan iki örnek satır: [SATIRLAR].
Bu hatanın olası nedenlerini en olasıdan başlayarak sırala.
Her neden için tabloda neye bakarak kontrol edeceğimi söyle.
Sonra düzeltilmiş formülü yaz. Hatayı EĞERHATA ile gizleme,
önce nedenini bulalım.Son cümle bilerek orada. EĞERHATA hatayı ortadan kaldırmaz, sadece saklar.
Dağınık veriyi temizlemek
Türkçe Excel kullanıyorum. A sütununda dağınık veriler var. Örnekler:
[5-6 GERÇEKÇİ AMA GİZLİ BİLGİ İÇERMEYEN ÖRNEK HÜCRE]
Olmasını istediğim biçim: [HEDEF BİÇİM VE BİR ÖRNEK].
Bunu yardımcı sütunlarla adım adım nasıl temizleyeceğimi anlat.
Her adım için formülü ver. Fazla boşluklar, büyük küçük harf farkı ve
metin olarak saklanan sayılar gibi sorunları ayrı ayrı ele al.
Formülle çözülemeyecek satırlar olursa nasıl bulacağımı da söyle.Aynı kayıt iki kez girilmiş mi diye bakmak için:
Türkçe Excel kullanıyorum. [SÜTUNLAR] sütunları birlikte aynıysa
o satırı yinelenen kayıt sayıyorum. Veri 2. satırdan [SON SATIR]
satırına kadar. Yeni bir sütunda her satır için "Tek" ya da "Yinelenen"
yazan bir formül ver. Hiçbir satırı silme, sadece işaretle.Özet tablo planı
Özet tabloyu model kuramaz ama neyi nereye sürükleyeceğini söyleyebilir.
Tablomun sütun başlıkları: [BAŞLIKLAR]. Her satır [BİR SATIRIN NEYİ
TEMSİL ETTİĞİ, ÖRNEĞİN BİR SATIŞ]. Cevabını aradığım sorular:
1. [SORU 1]
2. [SORU 2]
Her soru için bir özet tablo (PivotTable) planı yaz: Satırlar,
Sütunlar, Değerler ve Filtreler alanına hangi başlık gelecek,
değer alanı toplam mı ortalama mı sayım mı olacak.
Özet tabloyu kurmadan önce kaynak veride düzeltmem gereken bir şey
varsa onu da belirt.Koşullu biçimlendirme kuralı
Türkçe Excel kullanıyorum. [ARALIK] aralığında, [KOŞUL, ÖRNEĞİN TESLİM
TARİHİ GEÇMİŞ VE DURUM SÜTUNU "TAMAMLANDI" DEĞİLSE] satırın tamamı
[RENK] olsun istiyorum. Tarih [SÜTUN] sütununda, durum [SÜTUN] sütununda.
Koşullu biçimlendirmede "formül kullan" seçeneğine yazacağım formülü ver.
Hangi aralığı seçerek başlamam gerektiğini ve formüldeki dolar
işaretlerinin neden orada olduğunu açıkla.Basit bir makro
Excel için bir VBA makrosu yaz. Yapacağı iş: [ADIM ADIM NE YAPACAK].
Çalışacağı sayfa: [SAYFA ADI]. Veri aralığı: [ARALIK].
Kodun her bölümüne ne yaptığını anlatan Türkçe yorum satırı ekle.
Makro hiçbir veriyi silmesin, sonucu yeni bir sayfaya yazsın.
Kodu nereye yapıştıracağımı ve nasıl çalıştıracağımı da anlat.Makroyu önce dosyanın bir kopyasında dene. Makronun yaptığı değişiklikler geri al komutuyla dönmez, yanlış yazılmış bir kod verini bozabilir. Anlamadığın bir kodu da çalıştırma, önce modele satır satır açıklat.
Gizli veriyi yapıştırma
Formül yazdırmak için gerçek veriye ihtiyacın yok. Müşteri listesi, maaş tablosu, kimlik numarası, teklif fiyatı gibi gizli şirket verilerini yapay zekâ araçlarına yapıştırma. Sütun başlıklarını ve uydurma iki üç satırı vermek yeterli. İş yerinin bu araçlarla ilgili bir kuralı varsa ona uy.
Son olarak, modelin verdiği formülü körü körüne kullanma. Sonucunu elle hesaplayabildiğin iki üç satırda dene, tutuyorsa bütün sütuna uygula.